Ali Temel besteleriyle yaşıyor...

img

MARDİN – Zulmün bir diğer adı olan Diyarbakır 5 Nolu Cezaevi'nde tahta ve çorap lastiğinden oluşan sazıyla yaptığı bestelerle yaşananları dile getiren Ali Temel, ölümünün üzerinden geçen 25 yıla rağmen bu eserleriyle yaşıyor. 

 
Kürt kültür ve sanat çalışmalarının kurumsallaşmasına öncülük eden isimlerden biri olan Ali Temel, 13 Temmuz 1994 yılında Mardin’in Mazıdağı ilçesinde yaşamını yitirmesi üzerinden 25 yıl geçti. Çocuk yaşta başladığı sanat çalışmalarını, önce köylerde katıldığı düğünler ve arkadaşları arasında daha sonra ise siyasal faaliyet alanlarında geliştiren Temel, 1981’de tutuklanarak Diyarbakır Cezaevi'ne konuldu. Cezaevine konulmadan önce 120 gün askeri tugayda gözaltına işkenceye maruz kalan Temel’in annesi de kendisi ile birlikte gözaltına alınarak 90 günlük bir işkence sürecinden geçti. Konulduğu cezaevinden 1990’da tahliye edildikten sonra ilk kaseti “Rozerin”i Koma Çiya ile birlikte çıkaran Temel, Özgür Ülke gazetesinin de kültür sanat servisinde çalıştı. PKK'ye katıldıktan sonra Mazıdağı’nda çıkan bir çatışmada yaşamını yitiren Temel’in kemikleri ise 2013 yılının Ekim ayında yapılan bir kazıda bulundu ve cenazesi ancak 2014 yılının Nisan ayında Kızıltepe'de defnedildi. 
 
TAHTA VE ÇORAP LASTİĞİNDEN SAZ 
 
Diyarbakır Cezaevi'nde iken tahta ve çorap lastiğinden yaptığı saz ile birçok bestesini ortaya çıkaran Temel’i kardeş Faysal Temel anlattı. Ali Temel’i “Kendisi ile barışık bir insandı” diye tanımlayan Temel, “Yaşamı köyde geçti. Çocukluğundan beri kedisi ve doğa ile barışıktı. Biz feodal bir aileden gelmemize rağmen Ali bunları kırdı ve köylülerle herkese göre çok daha haşır neşir olan biriydi. Çok hümanist ve çok sıcak kanlıydı. İnsanlarla diyalogunu maksimum seviyeye getiriyordu. Kibir yoktu onda. Hiçbir zaman odanın baş köşesine oturmazdı. Sürekli ayakkabıların olduğu tarafa otururdu. İnsanları karşısına alır, onların gözlerinin içine bakarak konuşurdu.  Düğünleri ve folkloru çok seviyordu. Araç olmadığı zaman da ekip arkadaşları ile yaya bir şekilde köylere düğünlere gidiyordu” sözleri ile anlattı.
 
‘ERİVAN RADYOSU’NUN HAYATINDA ÖNEMLİ BİR YERİ VARDI’
 
Ali Temel’in Erivan Radyosu dinleyerek büyüdüğünü dile getiren Temel, bunun da kardeşinin hayatında önemli bir yere sahip olduğunu söyledi. Lise yıllarında ağabeyinin eve gelerek annesine “Benim yolum farklı ben devrimcilere katıldım” diyerek, yolunu çizdiğini kaydeden Faysal Temel, o süreçte yaşadıkları bir anıyı şöyle dile getirdi: “Annem ikna etmek için onunla konuşmuştu ama eve gelmemişti. Aylar sonra gelmişti. Geldiğinde bitlenmişti. Annem makine ile saçlarını kesmişti.” 
 
‘KÜLTÜR MERKEZİNİ EVİ GİBİ GÖRÜYORDU’
 
Temel’in henüz cezaevinde iken bir kültür merkezi açma hedefi olduğunu ve İstanbul Tarlabaşı’nda arkadaşları ile birlikte imkansızlıklar içinde Mezopotamya Kültür Merkezi'ni açmayı başardıklarını kaydeden Temel, bugün bu kurumların yeteri kadar sahiplenilmediğini belirtti. Faysal Temel, “Kültür merkezini kendi evi gibi görüyordu. Ayrılmak istemiyordu. Karşılığında bir maddiyat beklemiyorlardı. Maneviyatları güçlüydü. Kültür kurumlarımızın da manevi yönden güçlü olması gerekiyor” diye konuştu.
 
‘HALKIN MİRASIDIR’
 
Son dönemlerde Ali Temel’in bestelerinin kimi çevrelerce maddi amaçlarla kullanıldığını kaydeden Faysal Temel, “Biz bu bestelerin daha çok kendi kurumlarımız ve MKM tarafından kullanılması taraftarıyız. Bunların maddi beklentilerle kullanılması taraftarı değiliz” dedi. Temel’in sanatını halkı için yaptığını ve maddi bir karşılık beklemediğini kaydeden Faysal Temel, “Bu miras halkın mirasıdır” vurgusunda bulundu.
 
‘ARŞİVİ OLUŞTURULMALI’
 
Ali Temel adına bugüne kadar en önemli eksiği “Bir arşivin oluşturulmamış olması” olarak gördüğünü kaydeden kardeşi Faysal Temel, “Ali’nin sesini duyan insanlar, onu dinlemek isteyenler bizden kasetlerini sürekli istiyorlar. Bu süreçte Ali’nin birçok şiiri bestelenmedi. Şarkılarının klipi de yapılmadı. Yapılabilirdi aslında, öyle bir talep de vardı. Aynı zamanda Ali ile kültür merkezindeki hiçbir çalışmanın bir tane arşivi yok. Bu arşiv konusunda bizim elimizde bir belge yok ama İstanbul MKM ya da MKM çalışanları bunları toplayabilir” diyerek beklentisini dile getirdi.
 
ŞARKILARI VE BESTELERİ MİRAS OLARAK KALDI
 
Ali Temel’in geleceğe miras olarak bıraktığı eserlerinden öne çıkanlar; Vaye PKK Rabû, Xûşka Zozan, Deşta Bismilê, Rozerin, Bûka Kurda, Keçika Dersimê ve Şitla Azadî iken, en bilinen şiiri ise Amed oldu.
 
MA / Ahmet Kanbal
 

Diğer başlıklar

11/12/2019
23:47 BM: Irak'taki protestolarda 424 kişi öldü
23:25 SES emekli olan üyelerine plaket verdi
22:52 Fed faiz kararını açıkladı
22:40 İzmir’de ‘İşimizi geri istiyoruz’ eylemi 126. haftasında
21:28 Erdoğan Putin ile telefonda görüştü
20:42 İHD'den ‘Roboski’ belgesel film gösterimi
20:18 HDP’li Kurtulan’dan AKP’ye: Birçok suç işlediniz, günahkarsınız!
19:50 ABD Senatosu Türkiye’ye yaptırım tasarısını kabul etti
19:41 Mersin’de iş cinayeti
19:32 Bolu’da bir kadın katledilmek istendi
18:13 Diyarbakır'da 2 HDP'li tutuklandı
18:04 Mardin’de operasyonlara tepki: Derhal serbest bırakılsınlar
18:01 Cinsel saldırı faili Bilgili tutuklanmadı
17:51 Doğubayazıt’ta gazeteci Oruç ve HDP eşbaşkanı gözaltına alındı
17:40 Kaz Dağları İstanbul Dayanışması: Yapılan tahribat giderilmeli
17:34 Erciş Eşbaşkanı Yıldız Çetin Osmaniye Cezaevi'ne sevk edildi
17:32 Tutuklu Özalp Eşbaşkanı Dilan Örenci hastaneye kaldırıldı
17:14 Meclis’te Tank Palet Fabrikası tartışması
17:11 Batman’da 8.Yılmaz Güney Film Festivali düzenlenecek
17:04 Ankara’da ‘ifade özgürlüğü’ konuşuldu
16:51 Öldürülen Murat Kaya'nın kardeşleri serbest bırakıldı
16:48 Ç.B.’nin ifadesini alan savcı: Ben neden tecavüze uğramıyorum
16:40 Polis ablukasına Soylu’dan gerekçe: HDP vekillerini halktan korumak
16:39 Kulp Belediye eşbaşkanları için ilk duruşmada tahliye kararı
16:36 Önlü: Sanatçılar üzerindeki baskılar son bulsun
16:20 Diyarbakır’da 17 kişi gözaltına alındı
15:44 Cizre’de yaşananlara dikkati çeken avukatların duruşması görüldü
15:09 Kobanê’de ulusal birlik çalıştayı
14:56 Grevdeki Fransız işçilere dayanışma mektubu
14:34 Gebze Kapalı Kadın Cezaevi’nde polisin katılımıyla arama
14:33 Mahkemeden cinsel saldırıya maruz kalan Ç.B'ye: Mücadele edemedin mi?
14:16 Türkoğlu Cezaevi’nde açlık grevi sonlandırıldı
14:03 Kanada Hükümeti Kaz Dağları için harekete geçti
13:52 CPJ: Türkiye dünyanın en büyük ikinci ‘gazeteci hapishanesi'
13:36 AKP Genel Merkezi’ndeki yemekte devlet sanatçıları görevlendirildi
13:22 Mardin'de gözaltılara tepki
13:20 Polis aracının geçişi sırasında patlama
13:07 Cinsel saldırı davası öncesi gözaltına alınan kadınlar serbest bırakıldı
13:05 Lavrov’dan Türkiye uyarısı: İdlib terör yuvası haline geldi
12:57 Af Örgütü: Türkiye Kavala kararına uymalı
12:44 Tutuklu yakınları: Bünyan Cezaevi’nde çıplak arama ve şiddet var
12:42 ETHA editörü Şahin ve muhabiri Gayıp'ın ev hapsi cezası kaldırıldı
12:32 İpekyolu Belediyesi tutuklu eşbaşkanları hakkında dava açıldı
12:07 Tutukluya ‘para gönderdin’ gözaltısı
12:02 Haber-Sen: Posta emekçileri köle gibi çalıştırılıyor
12:02 Ekim ayında ithalat ve ihracat azaldı
12:00 Ölüye eziyet: 24 cenazenin dini vecibeleri yerine getirilemedi
11:48 Cari dengede fazla, doğrudan yatırımlarda düşüş
11:47 ‘Kürt ve Kürdistan’ ifadeleri geçiyor diye defterleri toplatılıp disiplin cezaları verildi
11:25 Lice’de 4 gözaltı
11:08 50 yıldır oturup vergisini verdikleri evlerinden çıkarılmak isteniyorlar
11:05 Cinsel saldırı davası öncesi kadınlara müdahale
10:50 Gentes işçilerinin aileleri: Aylardır kiramızı, faturalarımızı ödeyemiyoruz
10:07 Ailelere destek veren avukat hakkında dava açıldı
09:48 Mardin’de gözaltılar
09:38 Muhabirlerimiz Eser ve Topaloğlu: Her koşulda yazmaya devam
09:16 Bilici: Hak savunucularına baskı uygulanıyorsa herkes baskı altındadır
09:15 HDP İstanbul İl Eşbaşkanı Bulut: Hükümet toplumda biriken öfkeye direnecek güçte değil
09:15 'Dünya konjonktürü Kürtleri birliğe sevk ediyor'
09:14 Aileleri HDP binası önündeki eyleme dahil etmek için iş ve para teklifi
09:11 Onların yükü taşıdıklarından ağır
09:10 Prof. Barkey: Dünya ülkeleri Türkiye’ye göz yumuyor
09:08 Uzmanlardan son uyarı: Hasankeyf hala kurtarılabilir
09:05 ‘Bakırköy Cezaevi’nde yaşananlar erkek devlet şiddetinin kanıtıdır’
09:04 Pertekli kadınlar kooperatifle istihdamı hedefliyor
09:03 14 cenazeden haber yok: Neler görmedim ki?
09:02 Prof. Dr. Nacaroğlu: Barajlar enerji ihtiyacı için değil, stratejik gerekçelerle yapılıyor
09:01 Cizre’yi dünya gördü, yargı görmedi
09:00 11 ARALIK 2019 GÜNDEMİ
10/12/2019
23:49 Balıkesir’de 4.6 büyüklüğünde deprem
23:16 ‘Uluslararası İzmir Tiyatro Festivali’ başladı
23:04 QSD Komutanı Ebdi: ABD ve Rusya, demografik yapının değiştirilmesini engellemekle sorumlu
22:55 Belgesel günleri Demirtaş’ın öyküsünden uyarlanan film ile başladı
21:51 2019 Nobel Ödülleri sahiplerini buldu
21:19 Erdoğan’ın suç duyurusunda bulunduğu dergiye Fransa’dan ödül
20:58 Keskin: İnsan hakları savunucuları direniş damarının bir parçası
20:31 Selim Temo: Kayyımların fuarına katılmam söz konusu değildir
20:24 Ahmet Şık’ın iktidar eleştirisi Meclis’te tansiyonu yükseltti
19:46 NKP: Sinop’ta nükleer santral yaptırmayacağız
19:24 Çorlu tren kazası davasında tutuklama talepleri reddedildi
19:06 Adana’da bir kadın şüpheli şekilde yaşamını yitirdi
18:41 ‘Türkiye’de ifade özgürlüğünün karşılığı hapis cezası’
18:34 HDP’li Şık: Besmeleyle alınan rüşvet paraları dualarla sayıldı
18:25 Temsilciler Meclisi Trump’a iki suçlama yöneltti
18:03 Asgari Ücret Komisyonu 2'nci toplantısı gerçekleşti
17:44 Meclis’te ‘güvenlik soruşturması’ tartışması
17:12 Ülkücü gruba 4 yıl sonra açılan davanın ilk duruşması ertelendi
17:03 HDP’li 15 bin kişi gözaltına alındı, 6 bin kişi tutuklandı
17:00 Mardin’de Kürt siyasetçilerin mahkemesi ertelendi
16:30 Güven’in de aralarında bulunduğu 27 kişiye 168 yıl 7 ay ceza verildi
16:28 Sancılı ve Kızılkaya dosyası BAM'a gönderildi
16:11 Mazlum Kaynak'ı öldüren polise 10 yıl hapis cezası
15:51 Sanatçı Yılmaz Çelik tutuklandı
15:12 Diyarbakır’da ‘Toplumsal barış ve demokrasi’ mitingi yapılacak
14:44 Öldürülen Murat Kaya'nın 2 kardeşi gözaltına alındı
14:42 Hak örgütlerinden ortak açıklama: 2019'da ağır hak ihlalleri yaşandı
14:41 Kuran kursunda çocukları istismar eden üç sanığa 226 yıl hapis istemi
14:15 Yunanistan Türkiye'yi BM'ye şikayet etti
14:10 Öcalan’ın avukatlarından görüşme başvurusu
14:09 5 dilde hizmet verilen 112 Acil Çağrı Merkezleri'nde 'Kürtçe neden yok?' diye sordu